First ascent of Mount Everest – Sherpa Tenzing (1914 – 1986)

96

First ascent of Mount Everest – Sherpa Tenzing (1914 – 1986)

                Khawvel tláng sáng ber Mount Everest sangzáwng hi tuifinriat zawl aṭanga tehin metre 8,848 a sáng a ni a. Chu chu Aizawl Dâk Inpui aṭanga Durtláng inkár ang vêla thui a ni thei ang a. Zawl diai chu ni se zawng, naupangte pawhin nikhat chhung pawhin kea han ban phâk loh thu a awm lo. Amaherawhchu, he tláng pang erawh hi zawng, khâm bakbahai êm êm mai, a nâl thei ang bera vurin lum lo zeta a tuam chatuan va vo mai leh vawt uchuak tak mai, mihring thawk theih chi boruak (oxygen) tlêm êm emna hmun ni bawk si a ni a, chuvangin a láwnchhuakte hian fak an phu lo thei lo. A láwn chhuak zingah mah a láwn chhuak thei hmasa berte khan chawimawina parṭhi hlan an va phû teh lul em! Anmahni avangin he tláng sáng êm êm mai hi mihring tán lâwn chhuah theih a ni tih finfiah a ni a. Tunah phei chuan tláng láwn mi sâng chuang tak meuh meuhin an láwnchhuak tawh a. Kum 2012 thleng khan kawng laka thi ta mi 220 vêl lai an awm tawh nghe nghe a ni. Eng ang takin nge a láwnchhuak hmasate kha an lo inpuahchah a, an lo làwn chhuah tih i’n bih chiang dawn teh ang.

Tenzinga pian leh murna – 

                Kum 1914 vêl khan Nepal mî pakhat, a hming Tenzing Norgay-a, Sherpa Tenzing tia hriat lar tak chu a lo piang a. A pian kum, tahrik ni leh thla hi chiang fek fawka chhinchhiah a ni lova, Mizovin ‘chumi neih kuma piang’ kan tih ṭhin ang deuh khan a pian hun hi theihnghilh hnu mumang dawn kira dawn a ngai a. A nuin a pian lai a sawi dânin 1914, May thla vêla piang ni ngeia rin a ni. A pa hi Yak (vur rama an ran vulh chi khat) vulha eizawng mî nuun a hming Ghang La Mingma a ni a, a nu chu Dokmo Kinzom a ni. An unau hi a piang chhuak hrim hrim an ṭhahnem hle a, sawm leh pathum lai an ni. Chung zingah chuan amah hi a sawm leh pakhatna a ni a. Mahse, vanduaithlâk takin a unau zinga a tam zawk hi an naupan laiin thlanmualah an liam zo deuh vek a ni.

                Amah ngeiin a chanchin a ziahnaah chuan amah hi Sherpa hnam mi niin Khumbu biala Tengboche khuaa piang niin, chu chu Nepal ram hmar lampanga awm a ni a. A pianna bial Khumbu hi Mount Everest tláng bulṭhut chêta awm a ni nghe nghe a. He tláng ropui tak hi Tibetan mite leh Sherpa-hote chuan Chomolungma tiin an sawi ṭhin a, chu chu Tibetan ṭawng chuan ‘Nu Thianghlim’ tihna a ni. Tenzing-a hian a chênna hmuna mi tam berina an zui Buddhist sakhua a zui ve a ni.  https://ekhai.com

                A pian tirh chuan Namgyal Wangdi tia koh a ni ṭhin a. Amaherawhchu, Ngawang Tenzin Norbu, Lama hruaitu, Rongbuk Monastery dintu ni bawk khan a hming chu Tenzing Norgay tia thlâk turin a ti a, tichuan a naupan lai hming chu pu hlen ta lovin tuna a larpui hming hi a pu ta zawk a. Tenzing Norgay tih hming awmzia chu ‘Sakhaw zuitu hausa leh vannei’ tihna a ni.

Naupang tihmawh chu –

                A naupan lai hian naupang tihnuam tak leh thuawih thei tak a ni hran lova. Naupang tih mawh leh thuawih lo tak niin sakawr sawizawi loh enkawl taka enkawl ngai deuh mî hi a ni a. Ṭum hnih lai chu an in aṭangin a tlanbo nghe nghe a ni. A ṭum khatnaah Kathmandu-ah a tlan bo a, a ṭum hnihnaah Darjeeling-ah! Chuti taka khaw dang bawng ngam thei lo lei ang hrima a neitu in chhuahsan leh ṭhin a nih avang chuan amah enkawl dân ṭha ber tùr nia an rin dân chuan a nu leh pate chuan an chungah chuan an ti ta ngawt mai a, Tengboche Monastery-ah puithiam – Monk ni tùrin an tír liam ta ringawt mai a ni. Puithiam ṭha tak a nih an beisei vanga hemi hmuna thawn ta an nih hmel loh hlê. Mahse, a mizia leh puithiam nih chu changela sâwi bel ang maia inmil lo a nih miau avang chuan eng emaw chen a awm hnu chuan, ‘ka tih chi a ni hlawl lo’ tiin chuta ṭang chuan beidawngin a chhuak leh ta hlawl mai a. Kum 19 a lo nih chuan tlémin a rilru pawh a lo puitling ve deuh tawh a ni ang, chubâkah, a mi pangngai nuna nun loh chu a chhang kham ve tawh pawh a ni mah nâ, a chu puite zingah nun phung pangngai zawhin a khawsa ve ta hram a.

Tláng lâwn lam a nunin a hawi ṭan –

                Kum 1935 khan Eric Shipton-a hovin Ram chin thlithlai tùrin sipaiho chu Mount Everest-a làwn an tum a. Chutah chuan Tenzing-a hi kum 20 mî a ni ve tawh a. An puak phur atana an thlan mi pahnihte chu an hriselna a dawrawm deuh avangin midang lak mai an lo rilrûk mêk a. Chutih lai tak chuan nui sáng chungin chûng hriselna ṭha tawk lote ai awh tùr chuan Shipton-a hmaah chuan a va inlan ve nawlh mai a. A vanneihna siamin Shipton-a chuan nelawm taka a nui sáng mai hmel chu a ngaina ru ta riau mai a, a vanneiha siamin an hnuaia puak phur atán chuan a la ta hlauh mai a ni.  

                Tichuan, British sawrkarin ram enthla tùr atana a tirhte puak phurin kum 1930 chho vêl khan ṭum thum ngawt a fehchhuak ve a ni. Tláng lâwn tùrte puak phurh chu hna hniam tak mai a ni a, chutih rualin tláng láwn tùrte tán chuan puak phurte chu a serh zinga a mei ang mai an ni lawi a. Chutia tláng láwn mîte puak phurh chu a chem kalna tak a lo ni hrep a, anni zing mai bâkah Indian Subcontinent an tihah hian hmun hrang hrangah mi hrang hrangte tlán làwnnaah a tel ve ta fo mai a. Ani lah chuan nin ahnêkin a nuam tihzawng tak mai a lo ni lehnghal a.

                Kum 1940 chho vêl khan Chitral state-ah a nupui fanaute nên chhungkaw dinin a awm leh a. Chutih lai chuan Major Chapman-a hnuaiah a thawk a. Tenzing-a hi thil ṭhenkhatah tluang viauin lang mah se, nupuiah erawh a tluang lo tlat mai. Khatih lai vêl khan a nupui chuan a thihsan a, an chênna hmunah chuan an phum a. Kum 1974-a India in zalenna a sual chhuah khan a fanu pahnihte nên Darjeeling-ah an kir thla leh a. India in zalenna a’n neih chiah khan Pakistan leh India rama chêngte kha buai namen lohin an buai ta a. A ṭhenin India rama awm zâwk an duh laiin a ṭhenin Pakistan-ah. Tenzing-a te chhungkua pawh chu chutia an buai nuaih nuaih lai tak chuan eng tin tin emaw rel ticket nei chuang lovin India ram lamah an lut thei hlauh mai a. A pu Major Chapman-a uniform hlui kha a ha a, chû a kawr hâk chu a tifuh ngang mai a, a kalna apiangah sipai lal tak emaw an lo ti zêl a, chuvangin tumahin an tibuai ngam lo a, tichuan awlsam takin a kal duhnaah chuan a tlang ta zar zar mai a ni.

Mount Everest a láwn ve ta –  

                Kum 1974 khan Moun Everest làwn chhuah tumtute zingah a tel leh a, Canadian mî Earl Denman-a te, Age Dawa Sherpa leh Amah Tenzing-a te chuan chumi ṭum chuan Tibet sawrkar phalna la lêm lovin Moun Everest chu làwn chhuah an tum a. Mahse, metre 6,700 a sáng an thlen vêl lai chuan thlipui nasa mangkhen a rawn thawk chiam mai a, bui lung tawk ang hlauh an nih tâkah chuan lâwn zui zêl ngaihna a awm ta lo a, tichuan loh theih lohin kir leh zai an rel ta a. Fimkhur takin an kir leh a, him takin tláng bul ṭhut an thleng thei hram a. An hlawhchham chiang hlê a ni. Hemi kum vêk hian Mount Everest làwn chhuah tumna – Swiss Expedition an tih chu a awm leh a. Hetah phei hi chuan Expedition-a a hotupa berah an thlang hlauh mai a. Hemi ṭum hian an theih pa tâwpin làwn chhuah tum mah se, harsatna hrang hrang avangin an láwn chhuak zo leh ta lo a, amaherawhchu, an zinga pakhat Sirdar Wangdi Norbu chu a chesual palh hlauh mai a, sáng tak aṭangin a tla thla ta nawl nawl mai a, na takin a insawh hliam bawk a ni.

                Norbu chu an theih tawpin an bawihsawm a, an chhanchhuak thei hram a, an hming a ṭhat phah hle a ni. Hemi kum vêk hian Himalaya tláng dunga thlang lama tláng pakhat Kedarnath tláng chu an láwn leh a, tah chuan an láwn chhuah a. Tláng a làwn tawhna zawng zawngah a làwn chhuah vawi khatna a ni. A tán chuan a hlu hlê awm e. Thil rêng rêng hi a tih theih a ni tih finfiah zet hma chuan huphurhna thinlung nêna en a awl êm êm a, huphurh chunga thil tih rêng rêng chu a hlawhtling mawh hlê bawk a ni. Khawvêla tláng sáng ber ni chiah lo mah se, chu Kedarnath tláng a làwn chhuah tâkah chuan amaha tláng sáng làwn chhuah loh hlauhna nasa takin a tlahniam nghal a, Mount Everest tláng pawh a hma zawng aiin a zuam phah ta a ni.  

                Kum 1950 leh ’51 khan US leh British sipai inzawmkhawm chuan Mount Everest hi làwnchhuah tumin nasa takin an bei a. Chumi hnu kum 1952 chuan Swiss Expedition ṭum hnih ngawt a awm leh a. A ṭum khatna chu Edouard Wyss-Dunant-a hote niin ṭhál laiin an bei a. A ṭum hnihna chu Gabriel Chevalley-a hote niin favâng-ah an láwn thung a. He Swiss Expedition hian pawimawhna tak pakhat a nei a. Mount Everest láwn tùrte tán kalkawng mumal deuh tak an siam a, a láwn leh tùrte tán pawh awlsam deuha kal theihin kawng an hawng ta a ni.

                Khami ṭum khan Tenzing-a leh Raymond Lambert-ate chuan May ni 28 ni chiang khan metre 8,600 a sáng an han thleng a, chutih lai chuan anni aia láwn sáng lei mihring zingah tumah an awm lo. Tichuan, Tenzing-a pawh Expedition member dik tak nihna dinhmun an pe a, a tán chuan chu chu chawimawina lallukhum ropui tak a ni. Swiss tláng láwn mîte nên chuan an inngaina ta êm êm mai a, a bîk takin Raymond Lambert-a nên chuan. Favânga an làwn ṭum hian metre 8,100 an thleng ṭâwk tihah khua chu a chhe ta êm êm mai a, thli a thaw vûk vûk reng bawk si a, làwn zêl ngaihna a awm tak lohah chuan an chhuk leh ta a, kut bengin an kîr leh ta rih a ni. Hetia tláng an làwn hian an insengso nasa thei êm êm a. Mount Everest tláng an làwn ngat phei chuan a hautakin sum sèn zât pawh a namen lo ṭhin hle. Mahse, tumna a awm si loh chuan eng tik khaw tikah mah an láwnchhuak dawn si lova, chuvangin làwn chhuah ngei tumin sawrkar hrang hrangte chu an intintuah uaih uaih reng ṭhin a ni.

Mount Everest chhipah –  https://ekhai.com

                Pa tum ruh, mi hrat khawkhéng na nang a ni bawk a, kum khatah ṭum hnih lai Mount Everest làwnna ah hian tel mah se, a kum leh 1953 hian John Hunt’s Expedition-ah a tel ve leh ta a. Hei hi ama mimal bikah chuan Mount Everest tláng a làwn ṭum sarihna a ni der tawh a ni. Mi tam ber chu ni ila, kan beidawnsan chiang tawh hlê âwm e. Hemi ṭuma an zinga láwn ve pakhat Edmund Hillary hi fimkhur êm êm leh tlâk hlau êm êma an làwn dawr dawr lai chuan a chesual ta hlauh mai a. Vur leh vur inkara khi chat thûk tak maiah chuan a tla thla ta vawn vawn mai a. Mahse, chu chu Tenzing-a chuan a hre thuai a, a vur chehna hmanrua chu rang takin vurah chuan a chek bur a, tichuan Hillary chu khuarkhurúm mawnga a zuk insawh chhiat hmain a uaina hrui chuan a khai thên ta nawlh nawlh mai a. Tichuan, fimkhur takin an pawtchhuak leh thei ta hrâm a. Amah chhanchhuaktu Tenzing-a chungah hian a lâwm hlê a, midang ṭanpui peih mi tak a nihnate a hrechiang a, a bula tláng láwn zêl pawh a thlang chiang hlê a ni. Thih ngei ngeina tùra chhanchhuaktu a ṭhianpa chu Hillary tán chuan theihnghilh chî a ni leh tawh ngai lovang.   

                Hê Expedition-ah hian an thawk rip hlê a. An vaiin mi 400 chuang an ni a. Chûng zingah chuan an puak phur ringawt pawh mi 362 an ni a. Sherpa hnam tláng láwn thiam 20 an tel bawk a, an bungraw ken zawng zawng hi kg 4,500 chuang daiha rit a ni.

                An innghah khawmna tùr riahbûk hi March 1953 ah an sual a. Chu an riahbûk sualna hmun san záwng ringawt pawh chu metre 7,890 a sáng a ni vah mai. May ni 26 hian Bourdillon-a leh Evan-a ten tláng chu làwn chhuah tumin an bei a. Mahse vanduaithlâk takin Evan-a Oxygen chu a chiang kuang thei ta tlat lo mai a, loh theih lohin an kir leh ta rih a. Chuti a nih tâkah chuan an hotupa Hunt-a chuan Tenzing-a leh Hillary te chu tláng chhîp láwn chhuah tum tûr chuan a tir liam ve ta thung a.

                An ṭhian dun chuan huphurh angreng tak, châk ru tak bawk si chuan an inzui chhuak ta a. May ni 28 ni tak chuan an chhuak a, an puak phurtu mi pathum Ang Nyima, Alfred Gregory leh George Lowe ten an hnungah an zui ve bawk a. Eng emaw chen an láwn hnu chuan chhim lam pang kalkhan an han thleng a. Chutah chuan an rin loh takin thli a lo na ta êm êm mai a, vur a sur reh hlei thei ta rêng rêng lo lehnghal a, tichuan rih artui phur ang hrimin hma sawn thei lovin kawng lakah ni hnih tal tawp an han châwl khawmuang ringawt mai a. An chhuah ni hian metre 8,500-a sángah vur vawt uchuak tak hnuaiah chuan tláng láwn miten an tih ṭhin dânin an puan In chu an han kaih hram a. An puakphurho zawng erawh chuan an chhukthlâksan a. A lum thei ang bera an inthuam chung pawh chuan maipawl tiat lêng lâwng vur tlang pawm chunga mut nên a dang meuh lo chu a ni e. Zinga an han thawh chuan Hillary-a pheikhawk, puan in pawna a hnutchiah chu vurin a lo hmet khawng khir uaih mai chu lo niin. Chuti ringawt chuan bun ngaihna awm hek lo le, an mei neih ang ang chu chhémin an tilum a, bun theih tura buatsaih a ngai a. Darkar hnih zet an beih hnu chuan a bun thei ta hram a. Tichuan, chu lai aṭang chuan tláng chhîp thleng ngei tùrin an han inbuatsaih ṭha leh ta a. Tengzing-a thil phurh leh a thawmhnaw zawng zawng rihzáwng chu kg 14 lai mai a ni a.

                Tláng chhîp an thleng hnai ta. An hma lawkah chuan lungpher, feet 40 lai maia sei hi a awm a, chu lungpher chu “Hillary Step” tiin a hnuah a hming an phuahsak ta nghe nghe a. Muangchangin an chho bek bek a, Hillary chuan an làwnna hrui kuai nghet turin a bik taka siam hreitê chu vur bang karah chuan a chêk bur chho kauh kauh zêl a, a hnungah Tenzing-a’n fimkhur theihtâwpin a zui bek bek zêl bawk a. Tichuan le, zing dar 11 leh minute 30-ah chiah chuan khawvêla tláng sáng ber, metre 8,848-a sáng Mount Everest tláng chhîp chu an thleng ta hlawl mai! Tah chuan anni pahnih aia thleng sáng lei mihring thi tawh zawng zawng leh dam lai zingah an awm lo rêng rêng a, chuvângin Everest tláng chhîp an thleng tih an hriat rual rualin khawvêla mi lar ber an ni ve ve dawn tih pawh an hai lo. Nuam an ti hlê a, mahse han phul hlut rùrin a vawt lutuk a, tihngaihna a awm lo. 

                Tláng chhîpah chuan minute 15 vêl an han chawl vang vang a. Chhim leh hmar, chhak leh thlangte chu duhthawh takin an han thlir kual vauh vauh mai a. Hillary chuan Tenzing-a, Everest tláng chhîpa a tláng làwn hreitê zum van mai keng lai thla chu a lâksak a. Chu thlalâk chu a hun lai chuan a lar hle a ni. Tengzing-a ve thung chuan camera a hmang thiam ve lo a, chuvângin Hillary thlalâk chu hmuh tur a awm ve ta lo a ni. Tengzing-a hian a tláng làwn chanchin a ziahna bu “Man of Everest” ah chuan heti hian a ziak thung a – “Hillary thla chu lâksak ve ka tum a. Mahse, a lu min thinsan mai a, a thla laksak ve chu a duh lo a ni,” tiin a ziak a ni. Chutia Tenzing-a thla a lâk zawh hnu chuan a tláng chhîp aṭang chuan Hillary-a chuan tláng chhîp an thleng ngei a ni tih tichiang turin a chhuk záwngten thla chu a la a, a hmet de zauh zauh reng a. Tichuan, a chhîp an láwn thleng ngei a ni tih tifiah thei tùr khawp nia a ngaih thla a lak zawh hnu chuan an ṭhiante zu pawh turin khawvêl hmun sáng ber chu an mangṭha ta a. A hmaa an làwn chhohna kha vur sur reng avângin vur nawiin a lo khuh bo leh vek tawh a, chuvangin fimkhur theih tâwpa an chhuk thlâk a ngai dawn a ni. An chhukna kawnga an tawh hmasak ber chu Lowe a ni a. Ani hi an puak phur zinga pakhat kha niin thil tui hang lum hawp tùr nên an ṭhian dun hi a lo hmuak a ni.  

Everest tláng làwn chhuah meuh chuan –

                Hmeichhe chhùl chhuak zinga tumahin an la tih theih ngai rêng rêng loh khawvêla hmun sáng bera a han chuan kai meuh chuan Tenzing-a chuan duhsakna hrang hrang a dawng ta tak tak mai a. Duhsakna a dawnte chu Stephana lungtuma an denhlum laia an denna lungtum aiin a lêt eng emaw tiin duhsakna lungtum chu a dawng hnem zâwk ngei ang.

                Kum 1954 khan Himalaya tláng làwn chhuah zirna hmun – field Training of the Himalayan Mountaineering Institute tih chu Darjeeling-ah an din a. Chutah chuan tu dang ni lovin Director hmasa ber atán an ruat nghal ta kau mai a.

                Tin, India leh Nepal ramah chuan Tenzing-a chu a lar ta hluai mai a, ngaisangtu leh lo làwmtu pawh a ngah ngiang mai. A tláng làwnpui Hillary-a leh Hunt-a te hi Queen Elizabeth, British lalnu khan pasalṭha nihna ‘Knight’ dinhmun ropui tak mai leh zahawm tak chu a hlàn a. Tengzing-a thil hlenchhuah ropui tak mai hi khatih laia British lalnu atána ṭang hlim hlawl Queen Elizabeh II chuan ropui a ni hlê a, chawimawina sáng tak hlan a duh hle a ni. Mahse, an tán chuan ram dang mî a ni bawk si a, tichuan India leh Nepal sawrkar a be rem tê tê phawt a, chutah June ni 7, 1953 chuan Downing Street-ah Tenzing-a hnênah chuan chawimawina ropui êm êm mai ‘George Medal’ chu hlan a ni tih a puang ta a ni. Khawvêlin a Amen pui takzet a, a chawimawina dawn chu àwm tihsak lo rêng an awm lo.

                Chu bâkah chuan a tláng làwnpui midangte nên Queen Elizabeth II Coronation Medal a dawng leh ta bawk a ni. Tenzing-a hi Knight nihna dinhmun pêk phú hliah hliah a ni a, mahse pêk a nih lohna chhan chu khatih laia India Prime Minister Jawaharlal Nehru khan he dinhmun hi pe lo tùra a tih vàng niin an sawi.  

                Khatih laia Nepal lal Tribhuvan pawh khan Nepal sawrkawr chawimawina sáng tak ‘Order of the Star of Nepal (First Class)’ kum 1953 khan a hlan ve leh bawk a ni.

                Tin, India sawrkar pawhin kum 1959 khan India khua leh tuite chawimawina sáng tak Padma Bhushan a hlàn ve bawk. Hêng bâkah hian chawimawina neuh neuh dawn tam tak a nei a, a hun lai na nâ nâ kha chuan khawvêl mipuite hmuh châk ber mihring a ni hial awm asin.

                Kum 1975 khan Bhutan lal Jigme Singye Wangchuk phalnain American khual zin rualte hruaitu (Sirdar) atán an hmang a. Chûng khuan zinte chuan hmun hrang hrang an tlawh kual hmain Tenzing-a hi India ramah an hmu phawt a, tichuan Paro-ah te, Bhutan hmar lamah te, Tiger’s Nest (Taktsang) an tih te, hman lai Buddhist-ho monastery hlui tawh tak tak te an tlawh kual a. Chumi hnuah India ramah an kir leh a ni. Sikkim pawh hemi ṭum hian an tlawh a, Tenzing-a chuan Sikkim-ho lal hnuhnung ber pawh a tlawhpui nghe nghe a. Chumi hnu lawkah chuan Sikkim chu mahnia ro inrel tawh lovin India ramah a bet zui ta kha a ni a. A tâwp berah India rama ama chênna in ngeiah a hruai hlawm a, tah chuan inthlahna hun hlimawm tak an hmang nghe nghe a ni. 

                Kum 1978 khan a ṭhianpa nên Himalaya tláng làwn zirna hmun Tenzing Norgay Adventure tih chu an din leh a. An pahnihin an enkawl dun ngar ngar a. Kum 2003 aṭang khan afapa Jamling Tenzing Norgay-a’n a enkawl ve ta thung a. Amah ngei pawh chuan kum 1996 khan Mount Everest hi a láwn chhuak ve ta nghe nghe a, an pafain tláng sáng ber an láwn chhuak a ni.

Tenzing-a chuan khawvêl a chhuahsan ta –

                Tichuan, khawvêl mi ropui, mi hratkhawkhéng leh tumruh chu 1986 khan Darjeeling-ah kum 71 mî niin khawvêl a chhuahsan ta a. A thih ni chuan khawvêl hian a sún tak meuh meuh a, chanchinthar puangtu tin deuhthawhte chuan a thih thu hi khawvêl mipuite hriat tùrin an puangzár vek a ni.

Khawvêlin a ngaisáng –

                A hnuah mi za tam tak láwn chhuak ve tawh mah se, a láwn chhuah theih a ni tih a tak ngeia finfiahtu a nih miau avangin ngaihsan a phú êm êm a. Kum 2008 January thla khan Lukla Airport chu an ṭhian dûn hming chawiin Tenzing-Hillary Airport tiin a hming an thlâk hial a ni. Hei hian an thil tih kha khawvêlin a ngaisáng a, a hre reng tih a entir a ni.

                Kum 2011 khan India rama lehkhabu publisher lar tak Amar Chitra Katha chuan Tenzing-a tláng làwn chanchin hi Comoc buin a chhuah nghe nghe bawk a.

                Chu mai chu a la ni lo cheu. Mel Brooks-a hla siam “We Can Do it” (Kan ti thei e) tih hlaah chuan Tenzing-a’n hrehawm tinréng tuar chhuaka tláng sáng ber a láwn chhuak kha a sawi lang a ni.  https://ekhai.com

                A tirah tlán láwnmite puak a phur pûr pûr a, an tirhchhiah a ni. Mahse, beidawng miah lovin tláng làwn chu a âtchilh bur mai a. Ṭum sarih zet a hlawhchham hnu pawhin cho loh enin a en lo a, a tum a ruh a, a beidawng duh rêng rêng lo a. Chu a tum ruhna leh seh helna chuan a tâwp a tâwpah rah duhawm tak leh ropui tak, khawvêl history-a dai leh tawh ngai lo tùr a tih theihtir ta a. Khawvêla hmin sáng ber chuangkai hmasa thei ber dinhmun a luah ta a ni. A nun hniam tak chu a thawhrimna te, tumruhna te, chhelna te leh taimâknate chuan sáng takah a vawrh chho ta dawrh mai a. A làwnna tláng a sân ang bawkin a nun chu sáng taka khai chhohvin a awm ta a ni.